Zelfstandigenaftrek & startersaftrek 2026: hoeveel belasting bespaar je?

Als ondernemer voor de inkomstenbelasting betaal je gelukkig niet over je hele winst belasting. De overheid geeft je een aantal aftrekposten die speciaal voor ondernemers bedoeld zijn. De bekendste is de zelfstandigenaftrek, maar er zijn er meer. In 2026 verandert er het nodige: de zelfstandigenaftrek daalt fors. Toch valt er nog steeds veel te besparen, mits je de regels kent. In deze gids leggen we ze stap voor stap uit en rekenen we voor wat je er onder de streep aan overhoudt.

Wat is de ondernemersaftrek?

De ondernemersaftrek is een verzamelnaam voor verschillende bedragen die je van je winst mag aftrekken. Voor de meeste ZZP'ers gaat het om drie onderdelen die op elkaar stapelen:

• De zelfstandigenaftrek, een vast bedrag dat je van je winst aftrekt als je aan het urencriterium voldoet.
• De startersaftrek, een extra aftrek in je eerste jaren als ondernemer, bovenop de zelfstandigenaftrek.
• De MKB-winstvrijstelling, een percentage van je winst dat sowieso onbelast blijft, ook als je niet aan het urencriterium voldoet.

Samen zorgen deze regelingen ervoor dat je belastbare winst, en dus je belastingaanslag, flink lager uitvalt dan je "kale" winst. Hoe dat precies werkt, zie je verderop in het rekenvoorbeeld.

De zelfstandigenaftrek in 2026

De zelfstandigenaftrek is een vast bedrag dat je van je winst mag aftrekken. In 2026 bedraagt de zelfstandigenaftrek €1.200. Dat is een flinke daling ten opzichte van eerdere jaren, en dat is geen toeval.

De overheid bouwt de zelfstandigenaftrek al enkele jaren stap voor stap af. Waar de aftrek in 2025 nog €2.470 was, zakt hij in 2026 naar €1.200 en daalt hij naar verwachting in 2027 verder tot €900. Het idee achter deze afbouw is het verkleinen van het fiscale verschil tussen zelfstandigen en werknemers.

Voor jou als ZZP'er betekent dit dat het belang van de andere regelingen, de startersaftrek en vooral de MKB-winstvrijstelling, alleen maar groter wordt. Je hebt recht op de zelfstandigenaftrek als je ondernemer bent voor de inkomstenbelasting en voldoet aan het urencriterium. Omdat de exacte bedragen jaarlijks wijzigen, controleer je het actuele bedrag altijd bij de Belastingdienst.

De startersaftrek: extra voordeel in je eerste jaren

Ben je net begonnen? Dan is er goed nieuws. Bovenop de zelfstandigenaftrek krijg je in je eerste jaren de startersaftrek. In 2026 bedraagt die €2.123, een bedrag dat, anders dan de zelfstandigenaftrek, de afgelopen jaren stabiel is gebleven.

De voorwaarden zijn overzichtelijk:

• Je hebt recht op de zelfstandigenaftrek (en voldoet dus aan het urencriterium).
• Je hebt in de afgelopen vijf jaar niet meer dan twee keer de zelfstandigenaftrek toegepast.
• Je was in minstens één van die vijf jaren geen ondernemer.

In de praktijk komt het erop neer dat je de startersaftrek maximaal drie keer mag gebruiken in je eerste vijf jaar als ondernemer. Voor een startende ZZP'er is dit een van de mooiste voordelen: samen met de zelfstandigenaftrek trek je in 2026 dus €1.200 + €2.123 = €3.323 van je winst af, nog vóór de MKB-winstvrijstelling.

Het urencriterium: de 1.225-uren-eis

Zowel de zelfstandigenaftrek als de startersaftrek hangen af van één belangrijke voorwaarde: het urencriterium. Je moet per kalenderjaar minimaal 1.225 uur aan je onderneming besteden. Dat komt neer op ongeveer 24 uur per week over een heel jaar.

Een veelgemaakte misvatting is dat alleen je factureerbare uren meetellen. Dat klopt niet, ook je indirecte uren tellen mee:

• Administratie, boekhouding en het bijwerken van je facturen.
• Acquisitie, offertes maken en netwerken.
• Reistijd naar klanten en opdrachten.
• Scholing, cursussen en vakliteratuur.
• Het onderhouden van je website en socialmediakanalen.

De Belastingdienst kan vragen om aannemelijk te maken dat je aan het criterium voldoet. Een consequente urenregistratie is daarom geen overbodige luxe, maar je bewijs. Werk je parttime als ondernemer naast een baan? Dan is dit criterium het aandachtspunt bij uitstek.

De MKB-winstvrijstelling

De MKB-winstvrijstelling is de stille kracht onder de aftrekposten. In 2026 stelt deze vrijstelling 12,70% van je winst vrij van belasting. Het grote voordeel: je hoeft hiervoor niet aan het urencriterium te voldoen. Elke IB-ondernemer krijgt de vrijstelling automatisch.

Let goed op de volgorde, want die bepaalt hoeveel je bespaart. De MKB-winstvrijstelling wordt namelijk berekend over je winst nádat je de ondernemersaftrek hebt afgetrokken. De stapeling ziet er zo uit:

1. 1 Je begint met je winst uit onderneming.
2. 2 Je trekt de zelfstandigenaftrek en (indien van toepassing) de startersaftrek eraf.
3. 3 Over het bedrag dat overblijft, pas je de 12,70% MKB-winstvrijstelling toe.
4. 4 Wat dan resteert, is je belastbare winst waarover je inkomstenbelasting betaalt.

Omdat de zelfstandigenaftrek steeds verder daalt, wordt deze vrijstelling relatief steeds belangrijker voor je totale voordeel. Meer weten over hoe dit samenhangt met je rechtsvorm? Lees dan ook wanneer overstappen van eenmanszaak naar BV fiscaal voordelig is. Groei je door naar personeel of een BV, dan vind je op onze pagina over boekhouding voor het MKB alles over loonadministratie, vennootschapsbelasting en de bijbehorende verplichtingen.

Rekenvoorbeeld: hoeveel bespaar je écht?

Genoeg theorie, laten we rekenen. Stel: je bent een startende ZZP'er met een winst van €50.000 in 2026, je voldoet aan het urencriterium en je hebt recht op de startersaftrek. Zo bouwt je belastbare winst op:

Zonder deze regelingen zou je belastbare winst hoger uitvallen. Ter vergelijking: had je alleen de MKB-winstvrijstelling gekregen (12,70% van €50.000 = €6.350), dan was je belastbare winst €43.650 geweest. Dankzij de zelfstandigen- en startersaftrek daalt je belastbare winst met bijna €2.900 extra.

Reken je met een gemiddeld belastingtarief in de eerste schijf van ongeveer 37%, dan levert die extra aftrek je grofweg zo'n €1.070 minder inkomstenbelasting op. Tel je het totale effect van álle drie de regelingen samen, dan scheelt dat je in dit voorbeeld al gauw enkele duizenden euro's ten opzichte van belasting over de volledige €50.000.

Een goede boekhouder verdient zich hier snel terug: één gemiste aftrek of een verkeerde volgorde kost je zo honderden euro's. Benieuwd wat dat kost? Bekijk onze gids over wat een boekhouder voor een ZZP'er kost. En wil je ook je btw op orde? Lees dan onze complete gids over de btw-aangifte voor ZZP'ers.

Veelgestelde vragen